Öflugt El Niño gæti þrýst matvælaverði enn hærra á næsta ári
Óvenju öflugt El Niño-veðurfyrirbæri gæti valdið verulegum truflunum á landbúnaðarframleiðslu víða um heim á næstu mánuðum. Alþjóðabankinn spáir því að heimsmarkaðsverð matvæla hækki um 10% á þessu ári og um 7% til viðbótar árið 2027. Sérstaklega er hætta á minni uppskeru hrísgrjóna, pálmaolíu, kaffis og kakós.
El Niño er náttúrulegt veðurfarsfyrirbæri sem tengist óvenjulegri hlýnun sjávar í Kyrrahafinu og getur valdið þurrkum, mikilli úrkomu og flóðum á mikilvægum landbúnaðarsvæðum. Samkvæmt Alþjóðabankanum eru miklar líkur á að núverandi El Niño verði eitt það öflugasta frá því sambærilegar mælingar hófust árið 1950.
Verðspár hækka verulega
Alþjóðabankinn gerir ráð fyrir að heimsframleiðsla hrísgrjóna dragist saman í fyrsta sinn í áratug vegna óhagstæðra ræktunarskilyrða í Asíu. Pálmaolíuframleiðsla í Suðaustur-Asíu er einnig talin viðkvæm fyrir þurrkum, auk þess sem veðurfar getur haft áhrif á framleiðslu kaffis og kakós.
Bankinn hefur hækkað verðspár sínar fyrir árið 2027 verulega frá síðustu spá í apríl:
Hrísgrjón: 21% hækkun á verðspá.
Pálmaolía: 15% hækkun á verðspá.
Sykur: 12% hækkun á verðspá.
Kakó: 29% hækkun á verðspá.
Þessar tölur sýna breytingar á verðspám, en ekki áætlaðar verðhækkanir milli ára.
El Niño er þó ekki eina ástæða versnandi verðhorfa. Hátt orkuverð og truflanir á útflutningi korns frá Rússlandi og Úkraínu auka einnig þrýsting á matvælaverð. Ef veðuráhrif verða meiri en gert er ráð fyrir og átök halda áfram gæti heimsmarkaðsverð matvæla árið 2027 orðið um 12% hærra en grunnspá Alþjóðabankans gerir ráð fyrir.
Fylgstu með þróun hrávöruverðs í íslenskum krónum
Breytingar á heimsmarkaðsverði geta haft veruleg áhrif á innkaupskostnað íslenskra fyrirtækja, en gengi krónunnar ræður einnig miklu um endanleg áhrif.
RSV birtir mánaðarlega á veltan.is hrávöruverðsvísitölur sem taka tillit til gengis íslensku krónunnar. Þar geta stjórnendur fyrirtækja fylgst með verðþróun fjölbreyttra hrávara, vaktað breytingar sem hafa áhrif á reksturinn og nýtt upplýsingarnar við innkaupaáætlanir og rekstrarákvarðanir.
